Myositis algemeen

Myositis is een aandoening van de spieren. Deze zijn chronisch ontstoken. De ontsteking maakt de spiercellen kapot. Spiercellen die eenmaal kapot zijn, worden door het lichaam niet meer vervangen. Het effect is dat de spieren steeds zwakker worden. In de meeste gevallen begint de ziekte in de ledematen, en verspreidt deze zich langzaam over het gehele lichaam.

Afbeelding: opbouw van een spier

Myositis kan op elke leeftijd ontstaan. Bij mensen komt de aandoening vaker bij vrouwen voor dan bij mannen. Bij honden is dat onbekend.

Er zijn twee vormen van myositis; primaire myositis en secundaire myositis.

Primaire myositis

Van primaire myositis spreekt men indien nog slechts sprake is van een chronische ontsteking van de spieren, maar nog geen andere verschijnselen te constateren zijn. Primaire myositis is onder te verdelen in drie vormen:

1. Polymyositis; is een vorm van myositis beperkt tot de ontstoken spieren in ledematen. Lijders aan deze vorm hebben vaak veel pijn en verliezen spierkracht.

2. Dermatomyositis; bij deze vorm raken niet alleen de spieren ontstoken, maar ook de huid. Hierdoor ontstaan pijn en jeuk aan de huid, vooral rond de ogen en op de de uitstekende booten van de poten/voeten.

3. Inclusion body myositis; geeft in het begin dezelfde klachten als bij de eerste vorm, polymyositis. Maar bij deze vorm raken meestal de spieren aan de onderkant van de ledematen ontstoken.

Secundaire myositis

In het geval van secundaire myositis is naast de chronische spierontstekingen ook sprake van een (reeds eerder aanwezige) bindweefselziekte. Voorbeelden van bindweefselziekten die secundaire myositis kunnen veroorzaken (bij mensen) zijn:

• Sclerodermie (systemische sclerose)

• Systemische lupus erythematodes (SLE)

• Chronisch gewrichtsreuma (reumatoïde artritis, RA)

• Syndroom van Sjögren

Secundaire myositis verloopt meestal milder dan primaire myositis. Er zijn minder pijnklachten en minder verlies van spierkracht.

Voorlopig te onderzoeken oorzaken van myositis

Er is nog geen definitief uitsluitsel over het ontstaan van myositis. Wel is er een algehele overeenstemming dat sprake is van een auto-immuun ziekte. In dit geval gaat de myositis gepaard met een hyperactief immuunsysteem. Dat wil zeggen dat het immuunsysteem te scherp staat afgesteld en ook aanvalt op lichaamseigen cellen en biomoleculen. Of er een relatie is met IMHA is nog niet duidelijk, maar dat is ook een auto-immuun ziekte.

De tweede mogelijke oorzaak voor het ontstaan van myositis wordt gezocht in een relatie tussen de aandoening en micro organismen als bacteriën. Met name wordt gezocht naar veroorzakers als toxoplasmose, neospora en hepatozoen.

En voor mensen is er een speciaal onderzoek dat kijkt of er een verband is met het gebruik van drugs en medicijnen. Voor honden is dan met name dat laatste relevant. Er is namelijk steeds vaker sprake ook bij honden, van langdurig medicijngebruik tegen chronische aandoeningen. Onderzocht wordt of en welke medicijnen op lange termijn als bijwerking hebben de ontwikkeling van auto-immuun ziekten.

En tot slot wil men kijken en onderzoeken of myositis een bijeffect is van andere ziekten, zoals bijvoorbeeld kanker.

Algemeen beeld bij honden die myositis hebben

Honden die de aandoening hebben kenmerken zich door:

• Hoogdravend en stijf gangwerk

• Zwelling van spieren en/of afnemende spierkracht

• Spierpijn

• Totale verzwakking of lichamelijke zwakte

• Uitputting en geen lust tot wandelen of spelen

• Moeite met slikken

• Ophoping van vocht en slijm en onverteerd voedsel in de slokdarm

Diagnose

Om de diagnose te kunnen vaststellen moet de dierenarts een complete bloedtest doen en kijken of alle waarden, vooral creatine kinase, binnen de normale waarden liggen. Ook zal een urinetest worden afgenomen.

Tevens moet een spierbiopt worden afgenomen van verschillende spieren, omdat de ziekte zich heel divers kan verspreiden in een hondenlichaam.

Bovendien moet getest worden op antilichamen. Dit is vaak een van de bepalende indicatoren voor vaststelling van myositis. Maar ter uitsluiting van andere aandoeningen dient ook een infectietest te worden afgenomen. Evenals een barium sliktest, die kan en zal uitwijzen of er problemen zijn met de slokdarm en het spijsverteringskanaal.

Behandeling

De symptomen kunnen poliklinisch behandeld worden, zoals het verzorgen van wonden, het verlichten van de ontstekingspijnen en eventueel het verbeteren van de spijsvertering. Ook kan gedacht worden aan een aangepast dieet. Indien sprake is van een auto-immuun oorzaak wordt de behandeling vaak ondersteund met corticosteroïden, ter onderdrukking van de ontstekingen. Maar hoe dan ook is vaak levenslange therapie en behandeling noodzakelijk. In die zin is de prognose slecht, er zijn maar weinig dieren die volledig genezen.

Kaakmyositis ook wel Masticatory spiermyositis (MMM)

Helaas heeft ons het nieuws bereikt dat er een Cocker Spaniel is, die gediagnosticeerd is met Kaakmyositis. Dit is een zeer specifieke vorm van myositis, die steeds vaker bij allerlei rashonden voorkomt. Wolfshonden en Duitse herders staan er om bekend.

Symptomen van kaakmyositis

Bij Kaakmyositis is net als bij ‘gewone myositis, sprake van een ontstekingsziekte. In dit geval beïnvloed het de kauwfunctie van de hond.

Bij sommige rassen, zoals de Golden Retriever, is een vergelijkbare aandoening bekend die de spieren rond de ogen aantast.

De symptomen van MMM omvatten het zwellen van de kaakspieren, het speekselen, en pijn bij het openen van de mond. In geval sprake is van de aandoening rond de ogen komt dit tot uiting als het hangen van de oogleden, het uitsteken van het derde ooglid en rode ogen of uitstekende bolle ogen.

Bij de chronische vorm van MMM treedt atrofie (afbreken)van de kaakspieren op, en kunnen zich littekens vormen in de spieren vanwege de toename van het bindweefsel. Daardoor kan de hond zijn bek niet meer openen. Indien de aandoening zich in het gelaat voordoet, is deze meestal tweezijdig.

MMM wordt veroorzaakt door de aanwezigheid van 2M vezels in de spieren van de kaak. Deze typische 2M vezels worden niet elders in het lichaam gevonden. Deze zelfde 2M vezels komen echter in het grotere perspectief van de biologie, wel voor in membranen van bacteriën. Als gevolg daarvan herkent het lichaam deze vezels als niet-eigen, en treedt er een natuurlijke immuun reactie op. Dit maakt dat onderzoekers dus ook zoeken naar eventuele bacteriële infecties (uit het verleden) om de aandoeningoorzaak te verklaren.

Maar zolang de betreffende infectiehaard (bacterie) niet gevonden wordt, is in feite sprake van een auto-immuun ziekte. Belangrijk voor de dierenarts is bij de behandeling een bacteriële infectie uit te sluiten. Want indien aangedane dieren worden behandeld met antibiotica, kan de aandoening verergeren.

Verwijzingen

1. Neumann J, Bilzer T (2006). „Bewijsmateriaal voor MHC I-Beperkte CD8+ t-cel-Bemiddelde immunopathology in hondsmasticatory spiermyositis en polymyositis“. De Zenuw van de spier 33 (2): 215–24. doi:10.1002/mus.20456. PMID 16270307. 

2. Ettinger, Stephen J.; Feldman, Edward C. (1995). Handboek van Veterinaire Interne Geneeskunde, 4de E-D., W.B. Het Bedrijf van Saunders. ISBN 0-7216-6795-3. 

3. Dewey, C.W. (2005). Wanorde van het Perifere Zenuwstelsel (PDF). 50° Congresso Nazionale Multisala SCIVAC. teruggewonnen 2007-02-10.

4. Gelatt, Kirk (2002). Behandeling van Orbitale Ziekten in Kleine Dieren. Werkzaamheden van het 27ste Congres van de Wereld van de Kleine Dierlijke Veterinaire Vereniging van de Wereld. teruggewonnen 2007-02-10.

5. Chrisman, Cheryl; Clemmons, Roger; Mariani, Christopher; Platt, Simon (2003). Neurologie voor de Kleine Dierlijke Vakman, 1st E-D., Nieuwe Media Teton. ISBN 1-893441-82-2. 

6. Clooten J, Hout J, Smith-Maxie L (2003). „Myasthenia gravis en masticatory spiermyositis bij een hond“. Kan J doorlichten 44 (6): 480–3. PMID 12839242. 

http://www.marajuyo.nl/myositis.htm Willem Hogenhout Groenendaeler fokker.