Hond is voorbeeld voor mens

Een unieke combinatie van menselijke en diergeneeskundige genetica, daar staat Elaine Ostrander voor. "Zij is er in geslaagd mensen te overtuigen dat hondengenetica van belang is voor de menselijke geneeskunde." Dat zegt veterinair geneticus Bernard van Oost, erepromotor van Ostrander. "Zij is zeer gedreven. Tijdens haar voordrachten straalt de energie er vanaf. Zij wil de beste zijn en blijven. Ze wil excelleren."

Wie is Elaine Ostrander?

Elaine Ostrander is hoogleraar Zoölogie and Genome Sciences aan de Universiteit van Washington. Ze staat aan het hoofd van het geneticaonderzoek aan het gerenommeerde Fred Hutchinson Cancer Research Center, de Amerikaanse versie van het Nederlands Kanker Instituut. Het is grotendeels aan haar te danken dat het genoom van de hond ontrafeld wordt. Binnen enkele jaren zal de volgorde van het honden-DNA bekend zijn, verwacht dierenarts en erepromotor Freek van Sluijs. Het opsporen en voorspellen van erfelijke ziektes bij honden zal dan een stuk makkelijker zijn.

Ontrafeling honden genoom

Door het opsporen van erfelijke ziektes kunnen hondenrassen zuiver en gezond blijven. Als een genafwijking aangeeft dat een hond op latere leeftijd bijvoorbeeld een nierziekte krijgt, dan kan een fokker besluiten de hond geen nageslacht te geven. In Amerika ontvangt Ostrander dan ook veel financiële steun van rasverenigingen.

Het voorspellen van ziekten is van extra groot belang voor blindengeleidehonden. In deze honden wordt heel veel geïnvesteerd, maar in de gebruikte rassen, zoals de Labrador Retriever, komen erfelijke ziektes aan ogen en ellebogen voor.

“Ironisch”, noemt Van Sluijs het voorkomen van oogziektes bij blindengeleidehonden. “Deze honden zijn heel waardevol voor patiënten. Het zou dan ook heel beroerd zijn als ze later ten prooi vallen aan erfelijke ziektes.” Genetische testen maken het mogelijk alleen in ‘gezonde’ dieren te investeren.

Hond als voorbeeld voor kankeronderzoek

Maar de verdiensten van Elaine Ostrander reiken verder dan de hondengenetica. Het onderzoek naar de erfelijke eigenschappen van de hond kan ook gevolgen hebben voor mensen. Zo is de hond één van de weinige dieren die spontaan prostaatkanker ontwikkelt. De viervoeter is daarmee een goed ‘model’ voor onderzoek naar die vorm van kanker. Hetzelfde geldt voor erfelijke koperstapeling, een dodelijke leveraandoening. Ook bepaalde erfelijke oog- en nierziekten komen bij honden en mensen voor. De koppeling van honden- en mensenonderzoek zal tot meer inzicht leiden in deze aandoeningen, verwacht Van Sluijs.

Waar Ostrander vooral bekend om is geworden, is door haar onderzoek naar families waar prostaat- of borstkanker voorkomt. Zij heeft verschillende genen ontdekt die een rol spelen bij het ontstaan van deze kankers. In verschillende families zijn dat vaak verschillende genen, maar Ostrander heeft daardoor wel een goed beeld gekregen van allerlei mogelijke genen die bepalen hoe kanker zich ontwikkelt. De truc bij prostaatkanker is om te weten bij welke mannen de kanker kwaadaardig wordt. Want hoewel prostaatkanker heel veel voorkomt, na longkanker het meest, heeft dat in de meeste gevallen geen gevolgen. Van Sluijs haalt de bekende medische relativering aan.

“Er gaan meer mannen dood met prostaatkanker, dan door prostaatkanker.” Maar voor Van Sluijs telt de medische kant van Ostranders eredoctoraat niet het zwaarst. De dierenarts is haar dankbaar voor het in gang zetten van het hondenonderzoek. “De hond is het oudst gedomesticeerde dier. Mensen en honden trekken al 15.000 jaar samen op. De hond verdient het om onderzocht te worden!”